Theaterschoolfestival
19 - 24 juni Amsterdam

BESPREKING BLOK | EEN REQUIEM IN MAJEUR & DON’T MAKE IT ABOUT YOU


Vandaag bespreken we BLOK|Een requiem in majeur van Naomi Steijger en Timo Tembuyser en Don’t Make It About You van Khalid Koujili.

BLOK|Een requiem in majeur

door Lara van Lookeren

Een requiem gezongen door de bewoners van één flatgebouw, hoe zou het klinken? Als muzikale architecten nemen Naomi Steijger en Timo Tembuyser in BLOK je mee naar een flat aan de Afrikalaan in Gent. 323 appartementen, ongeveer 900 bewoners en 30 verschillende culturen.
We zitten in een donkere zaal en vaag zie je schaduwen van blokken in een diagonale rij over de vloer. We horen geïnterviewde mensen een antwoord geven op de vraag hoe een gezamenlijk muziekstuk, gezongen door de mensen van het gebouw, ongeveer zou klinken.
Via een rails met camera, parallel aan die rij met blokken, worden we door het appartementencomplex geleid. In die blokken worden verschillende delen van het flatgebouw gepresenteerd: het winkeltje beneden, de 16deverdieping, de lift, de bovenste verdieping. Via de camera wordt op de achterwand van de zaal de binnenkant van de blokken geprojecteerd.

Naomi en Timo’s stem begeleiden ons als een soort van luisterboek door het flatgebouw heen en nemen verhalen op van bewoners die erin wonen. Onderaan de flat is een winkeltje van een Russische vrouw. Zij krijgt de flatbewoners vaak over de vloer, hoort de verhalen en voedt het gebouw. Op de 16deverdieping zijn er vier voordeuren. Die van Sjef blijft vaak dicht. Zijn buren vragen zicht af wat daarbinnen in zijn huis gebeurt en klagen over stank. Sjef vertelt echter dat hij leeft op zijn eigen manier en dat anderen dat ook zouden moeten doen. Hij heeft zijn eigen perspectief op wat een huis/thuis voor hem persoonlijk is en dit lijkt ook terugkerend thema in de voorstelling. Elk appartement vormt zijn eigen soort thuis en creëren en construeren gezamenlijk een samenleving in het flatgebouw.

Door middel van een gezamenlijk doel, een requiem zingen, worden de bewoners door Naomi Steijger en Timo Tembuyser dichter bij elkaar gebracht via de puls van de lift. Het flatgebouw op de Afrikalaan in Gent kreeg zo een eigen harmonie – en in de donkere zaal zijn onze ogen geopend voor alle andere stadsgenoten die we geneigd zijn te negeren.

Don’t Make It About You – Het belang van zien en spreken

door Job Sijtsma

Voor de voorstelling Don’t Make It About You ligt de vloer van de Rode Zaal in de Brakke Grond vol met kleding en stoffen. Aan de zijkanten zijn er kledingrekken vol kostuums aanwezig. Twee acteurs, vrouw en man, staan hun lichte ondergoed in te kleuren in een kleur die, met mijn ogen halfdicht, hun huidskleur lijkt te zijn. Een derde personage komt onder de kleding vandaan en lijkt een ritueel te starten. Daarna worden de kledingstukken aan de rekken gebruikt om personages te creëren die in rap tempo aan het publiek worden gepresenteerd. Een fragmentarisch stuk dat het aan publiek vraagt: representeert het theater écht de samenleving?

Voor zijn masterproef Drama (KASK, Gent) stelt Khalid Koujili meerdere personages aan ons voor die stereotype worden gemaakt, bijvoorbeeld in de scene waarin twee acteurs auditie doen en een casting agent ze bevelen geeft om meer macho te zijn, of meer “mocro”. De focus ligt niet alleen op wie de acteur representeert, maar ook op wie de acteur zelf is. Hoe speel je een personage met het bewustzijn dat je van een andere afkomst bent? Een goed antwoord hierop lijkt niet te bestaan.

Dat theater inclusiever kan zijn wordt extra duidelijk voor het publiek, als er een tekst van het boek Borgerocco van Hugo Claus wordt gespeeld. Na een dilemma over wie van de drie acteurs het beste het personage Fadoua kan spelen – van oorsprong Marokkaans – kiezen ze iemand uit het publiek: een witte man, waarvan de makers later in de ITS Aftertalk zeggen dat hij voor “het patriarchaat” staat. Hij wordt gekleed, geschminkt en dan letterlijk gebruikt als personage. In een andere scene wordt de enige vrouw van het trio vrij ruw aangekleed om Josephine Baker te representeren, en volgend voorbeeld van hoe je als acteur en mens (te) gemakkelijk geobjectiveerd kan worden.

Toch blijkt het voor mij nu moeilijk om goed op te schrijven hoe representatie in dit stuk wordt neergezet – en dat komt volgens mij omdat zoiets gezien moet worden, niet gehoord. Zien kan een gesprek starten en gesprekken kunnen tot nieuwe ontdekkingen leiden. Daarom zijn voorstellingen als Don’t Make it About You zeer belangrijk.